Jak wybrać formę opodatkowania dla firmy

Zakładając działalność gospodarczą, należy podjąć kilka ważnych decyzji związanych ze składkami i podatkami – jedną z nich jest konieczność wskazania formy opodatkowania. Istnieją różne rozwiązania tego problemu, jednak żadne z nich nie jest uniwersalne. Która forma opodatkowania będzie wobec tego najlepsza dla Twojej firmy? Na to pytanie staramy się odpowiedzieć w poniższym tekście.

W niniejszym artykule przedstawiamy poszczególne formy opodatkowania działalności gospodarczej, omawiamy ich zalety i wady oraz staramy się pokazać, która z nich jest najlepsza w danej sytuacji.

W Polsce istnieją 4 podstawowe formy opodatkowania działalności gospodarczej:

  • na zasadach ogólnych;
  • podatek liniowy;
  • ryczałt od przychodów ewidencjonowanych;
  • karta podatkowa.

Przyjrzyjmy się każdej z nich po kolei.

Zasady ogólne, skala podatkowa

Opodatkowanie na zasadach ogólnych – najpopularniejsze i najbardziej uniwersalne – polega na odprowadzaniu do fiskusa określonego procenta od dochodu. W zależności od wielkości rocznego dochodu przedsiębiorca jest objęty jedną z dwóch skali podatkowych:

  • poniżej 85.528 zł: 18% podatku – 556,02 zł kwoty zmniejszającej podatek;
  • powyżej 85.528 zł:839,02 zł (18% od kwoty bazowej) + 32% podatku od nadwyżki kwoty powyżej 85.528 zł.

Przedsiębiorca, który jest opodatkowany na zasadach ogólnych, musi prowadzić Księgę Przychodów i Rozchodów. Zmiana formy opodatkowania w tym przypadku może odbyć się raz do roku, w terminie do 20 stycznia. Wybór skali podatkowej oznacza płacenie podatków co miesiąc, przelewając określoną kwotę w terminie do 20 dnia następnego miesiąca. Przykładowo, podatek za miesiąc styczeń należy uregulować najpóźniej 20 lutego tego samego roku. Istnieje możliwość rozliczeń kwartalnych i przelewów co 3 miesiące, jednak ten przywilej mają wyłącznie tzw. mali podatnicy oraz osoby rozpoczynające działalność gospodarczą. Ponadto przedsiębiorca objęty skalą podatkową ma prawo do opłacania podatku dochodowego na zasadzie uproszczonej zaliczki, a jego obowiązkiem jest złożenie w urzędzie skarbowym zeznania rocznego PIT-36 w terminie do 30 kwietnia za rok poprzedni.

Kiedy warto wybrać skalę podatkową? Przede wszystkim wówczas, gdy osiąga się przychód niższy, niż wynosi kwota przenosząca podatnika do drugiej, wyższej skali 32%. Jeżeli więc roczny przychód nie jest większy niż 85.528 zł, opodatkowanie na zasadach ogólnych będzie w większości przypadków najbardziej optymalnym rozwiązaniem – szczególnie, że ta forma uprawnia do korzystania z różnego rodzaju ulg i umożliwia rozliczenie roczne wspólnie z małżonkiem. Skala podatkowa traci jednak swoje atuty w sytuacji wysokich zarobków, znacznie przekraczających 85.528 zł – wówczas znacznie bardziej opłacalny okazuje się podatek liniowy.

Podatek liniowy

Podatek liniowy to dość prosta konstrukcja. Ogólnie rzecz biorąc, polega ona na tym, że niezależnie od tego, jaki dochód się osiąga, płaci się 19% podatku. Bez względu na to, czy wynosi on 10.000 zł, czy 500.000 zł, wartość procentowa nie ulega zmianie. Inna różnica w stosunku do skali podatkowej to fakt, że wybór podatku liniowego jako formy opodatkowania uniemożliwia korzystania z wszelkiego rodzaju ulg podatkowych, co było możliwe przy zasadach ogólnych. Nie można także rozliczać się ze współmałżonkiem. Podatek liniowy jest wykluczony w jednej sytuacji – jeśli nowa firma zamierza świadczyć te same usługi na rzecz byłego pracodawcy. Przepis ten ukraca praktykę polegającą na przechodzeniu z etatu na działalność w celu obniżenia płaconych podatków. Obowiązkiem przedsiębiorcy opodatkowanego na zasadach liniowych jest złożenie druku PIT36L pod koniec roku, zaś podatnicy, którzy osiągnęli też inne dochody (np. z umowy o pracę), muszą złożyć odrębne zeznanie PIT-37.

Księgowość z punktu widzenia przedsiębiorcy korzystającego z podatku liniowego wygląda identycznie jak przy zasadach ogólnych, czyli polega na prowadzeniu Księgi Przychodów i Rozchodów. Terminy i sposoby wpłaty zaliczek odbywają się na takich samych zasadach jak w przypadku skali podatkowej. Poza tym podatek liniowy jako formę opodatkowania, podobnie jak opodatkowanie na zasadach ogólnych, można zmienić do 20 stycznia danego roku. Jest on szczególnie opłacalny dla osób osiągających wysokie przychody, które znacznie przekraczają kwotę 85.528 zł. Ta forma opodatkowania pozwala im nie płacić stosunkowo wysokich podatków w postaci 32% od nadwyżki powyżej 85.528 zł.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Z tej formy opodatkowania nie mogą korzystać wszyscy, co różni ją od skali podatkowej oraz podatku liniowego. Ryczałt przysługuje wyłącznie nowym przedsiębiorcom, dopiero co zakładającym firmę, a także tym, których dochody za poprzedni rok nie przekroczyły 150 tys. euro; jeżeli ich wartość była wyższa w poprzednim roku rozliczeniowym, podatnik traci prawo do ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Ta forma wymusza inną metodę dokumentacji niż podatek liniowy i skala podatkowa – do obowiązków księgowych ryczałtowca należy:

  • ewidencjonowanie przychodów;
  • prowadzenie wykazu środków trwałych;
  • dokumentacja wyposażenia;
  • archiwizowanie faktur i rachunków;
  • prowadzenie karty przychodów pracowników.

Ryczałt charakteryzuje się niejednolitymi stawkami podatkowymi, których wysokość zależy od rodzaju prowadzonej działalności:

  • 3% – działalność gastronomiczna, usługi handlowe, usługi związane z produkcją zwierzęcą, rybołówstwo, sprzedaż ryb pochodzących z własnych połowów;
  • 5,5% – przewóz towaru autem o ładowności większej niż 2 tony, działalność wytwórcza, roboty budowlane, sprzedaż biletów komunikacji miejskiej;
  • 8,5% – działalność usługowa;
  • 17% – wynajem samochodów, doradztwo informatyczne, prowadzenie noclegowni, agencje tymczasowe, przetwarzanie danych, pośrednictwo w turystyce;
  • 20% – niektóre wolne zawody (lekarz, prawnik, dentysta, tłumacz, pielęgniarka, felczer, położna, korepetytor).

Powyższa charakterystyka pokazuje, że nie każdy może skorzystać z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Istnieją takie działalności, w przypadku których jest to wykluczone ustawowo – wśród nich można wymienić:

  • prowadzenie aptek;
  • wolne zawody niewymienione w poprzedniej liście;
  • świadczenie usług marketingowych, finansowych, ochroniarskich i detektywistycznych;
  • handel częściami i akcesoriami motoryzacyjnymi;
  • prowadzenie lombardów;
  • wytwarzanie produktów objętych akcyzą, wyłączywszy energię pochodzącą ze źródeł odnawialnych.

W przypadku ryczałtu obowiązuje takie samo obostrzenie jak przy podatku liniowym – nie mogą być nim objęci przedsiębiorcy wykonujący te same usługi na rzecz byłego pracodawcy, z którym byli związani stosunkiem pracy. O ile zaletą tej formy opodatkowania jest niska stawka podatkowa dla niektórych form działalności gospodarczej, o tyle dużą wadę stanowi brak możliwości zaliczania wydatków do kosztów. Oznacza to, że ryczałt nie pozwala pomniejszać dochodu o wartość produktów zakupionych na potrzeby działalności i rozwoju firmy, co jest szczególnie dotkliwe dla podmiotów, które dużo inwestują i mają wysokie wydatki. W przypadku ryczałtu podatek płaci się bezpośrednio od przychodów, dlatego jeśli osiągnie się niewielki zysk lub nawet stratę, trzeba rozliczyć się z fiskusem, co jest niekorzystne dla przedsiębiorcy. Do minusów należy zaliczyć także to, że ryczałt wyklucza rozliczenie z małżonkiem.

Termin i sposób wpłaca zaliczek na podatek dochodowy wyglądają tak samo jak przy poprzednich dwóch formach opodatkowania. Różnica pojawia się natomiast przy rozliczeniu rocznym – ryczałtu dotyczy bowiem nie tradycyjny PIT-36, lecz PIT-28, który należy złożyć do końca stycznia roku następującego po danym roku rozliczeniowym. Jak pokazują statystyki, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jako formę opodatkowania wybierają w głównej mierze ci przedsiębiorcy, których obejmują najniższe stawki, czyli 3%, 5,5% oraz 8,5%.

Karta podatkowa

Karta podatkowa to najprostsza i często najkorzystniejsza forma opodatkowania działalności gospodarczej, jednak tak jak ma to miejsce w przypadku ryczałtu, nie każdy może być nią objęty. Karta podatkowa została stworzona przede wszystkim z myślą o małych firmach usługowych zatrudniających niewielu pracowników, które mają swoją siedzibę na wsiach lub w niedużych miastach. Fryzjer, szewc, krawcowa, ślusarz, kosmetyczka, robotnik budowlany, jubiler oraz innego rodzaju usługi dla ludności lokalnej najczęściej są opodatkowane w formie karty podatkowej.

Kartę podatkową przyznaje urząd skarbowy na wniosek przedsiębiorcy. Stawki podatkowe są w tym przypadku wyrażane w kwocie bezwzględnej (np. 200 zł miesięcznie) i okresowo mogą się zmieniać. Mianowicie ich wysokość pod koniec każdego roku kalendarzowego określa Minister Finansów w specjalnym obwieszczeniu. Co istotne, stawki podatkowe nie są jednolite dla wszystkich podmiotów gospodarczych i zależą od liczby zatrudnionych pracowników oraz wielkości miejscowości, w której podmiot jest zarejestrowany. W związku z tym zdarzają się sytuacje, że osoby wykonujące identyczną działalność i zatrudniające tę samą liczbę pracowników będą płaciły różny podatek wyłącznie z uwagi na fakt, że siedziby ich firm znajdują się w miejscowościach o różnej wielkości.

Osoba korzystająca z karty podatkowej prowadzi uproszczoną księgowość i jest zobowiązana do archiwizacji dowodów sprzedaży, ewidencjonowania zatrudnienia oraz rozliczania przychodów pracowników. Opłacanie zaliczek na podatek dochodowy różni się od wszystkich 3 omówionych wcześniej form opodatkowania, ponieważ reguluje się je nie w terminie do 20 dnia następnego miesiąca, lecz w terminie do 7 dnia (czyli np. za styczeń do 7 lutego), zaś za grudzień – do 28 grudnia. Co się zaś tyczy rozliczenia rocznego, podatnik ma obowiązek złożyć PIT-16A w terminie do dnia 31 stycznia dla mijającego roku rozliczeniowego. Chcąc zmienić tę formę opodatkowania na inną, przedsiębiorca musi złożyć wniosek do urzędu skarbowego do 20 stycznia danego roku. Karta podatkowa jest szczególnie opłacalna z punktu widzenia osób prowadzących małe firmy usługowe na wsiach i w niewielkich miastach. Wadą tego rozwiązania jest natomiast brak możliwości zaliczania wydatków do kosztów, skorzystania z ulg podatkowych oraz rozliczania się wspólnie z małżonkiem.

Skala podatkowaPodatek liniowyRyczałt od przychodów ewidencjonowanychKarta podatkowa
ZaletyUlgi, niska pierwsza skala podatkowaStała skala podatkowa niezależnie od dochodówNiska skala podatkowa dla niektórych podmiotów gospodarczychNiskie kwoty podatku, prosta księgowość
WadyWysoka druga skala podatkowaWyklucza ulgi podatkowe i wspólne rozliczenie z małżonkiemOgraniczona dostępność, wyklucza ulgi i wspólne rozliczenie z małżonkiem, uniemożliwia zaliczanie wydatków do kosztówOgraniczona dostępność, wyklucza ulgi i wspólne rozliczenie z małżonkiem, uniemożliwia zaliczanie wydatków do kosztów
Forma księgowościKsięga Przychodów i RozchodówKsięga Przychodów i RozchodówDokumentacja i ewidencja przychodów oraz środków trwałychUproszczona
Dla kogoPrzedsiębiorców z niskimi dochodami, które nie przekraczają kwoty 85.528 zł w ciągu rokuPrzedsiębiorców z wysokimi dochodami, które znacznie przekraczają kwotę 85.528 zł w ciągu rokuPrzedsiębiorców z niskimi kosztami, którzy mogą korzystać z najniższych stawek podatkowychNiewielkich firm świadczących usługi dla ludności w małych miastach i na wsiach

Podsumowanie

Forma opodatkowania działalności gospodarczej ma zasadniczy wpływ na finanse firmy, dlatego bardzo istotne jest, aby wybrać tę najwłaściwszą w danym przypadku. Różnorodność i wielość czynników mających wpływ na to, kiedy poszczególne formy opodatkowania stają się opłacalne, powoduje, że podjęcie ostatecznej decyzji jest dużym wyzwaniem. W celu dokonania odpowiedniego wyboru należy uwzględnić wszystkie „za” i „przeciw” oraz dokładnie przeanalizować konkretny przypadek z punktu widzenia księgowości. Nie jest to łatwe, a każda zła decyzja może wiązać się z wymiernymi stratami finansowymi, toteż warto skorzystać z fachowej pomocy, którą mogą dostarczyć eksperci z biura rachunkowego EVENEM.

Leave a Comment